Հայկական հոգով գերմանական օպերային բեմերում․ զրույց տիկին Լիանա Ալեքսանյանի հետ
Լիանա Ալեքսանյանը միջազգային ճանաչում ունեցողհայ օպերային երգչուհի է, ով այսօր ապրում և ստեղծագործում է Դյուսելդորֆում։ Նրա երաժշտական ճանապարհը սկսվել է Հայաստանում, որտեղ ստացել է իր կրթությունը, նախքան Գերմանիա տեղափոխվելը՝ իր արվեստը ավելի զարգացնելու համարձակ որոշմամբ։ Իր ջերմ ու արտահայտիչ ձայնով, ինչպես նաև բեմական ուժեղ ներկայությամբ, նա հմայում է թե՛ հանդիսատեսին, թե՛ քննադատներին՝ Գերմանիայի և աշխարհի հեղինակավոր օպերային թատրոններում։ Հայկական ինքնության խոր արմատներով՝ նա յուրաքանչյուր դերին հաղորդում է անփոխարինելի խորություն և հուզական իսկություն։ «Իմ հայկական ինքնությունը իմ արվեստագետ լինելու անբաժանելի մասն է», – ասում է նա իր զրույցում Սիրարփի Մովսիսյանի հետ։
Տիկին Ալեքսանյան, Դուք մեծացել եք Հայաստանում և Ձեր երաժշտական կրթությունը սկսել եք այնտեղ: Ի՞նչն է ոգեշնչել Ձեզ շարունակել Ձեր օպերային կարիերան Գերմանիայում, և ի՞նչ դժվարություններ եք ունեցել այս ճանապարհին:
Ես իմ երաժշտական ուղին սկսեցի Հայաստանում՝ մշակութային ժառանգությամբ և արվեստի ավանդույթներով հարուստ մի երկրում: Երաժշտությունը միշտ իմ կյանքի մի մասն էր՝ նախ դաշնամուրի միջոցով, ապա՝ երգի: Թեև Հայաստանն ինձ ամուր հիմք տվեց, ես խորը ցանկություն զգացի օպերայի աշխարհը ավելի լիարժեք ուսումնասիրելու: Գերմանիան՝ իր կենսունակ օպերային բեմով և դասական երաժշտության նկատմամբ հարգանքով, բնական ընտրություն էր: Իհարկե, ճանապարհը հեշտ չէր՝ նոր մշակույթին հարմարվելը, լեզուն տիրապետելը և բարդ մրցակցային միջավայրում արվեստագետի ինքնությունս ապացուցելը պահանջում էր համառություն և ներքին ուժ: Բայց յուրաքանչյուր մարտահրավեր ինձ արժեքավոր բան սովորեցրեց և խորացրեց իմ հավատարմությունը այս արվեստի ոլորտի նկատմամբ:
Դուք հանդես եք գալիս Գերմանիայի և ամբողջ աշխարհի հեղինակավոր օպերային թատրոններում: Ի՞նչ դեր է խաղում Ձեր հայկական ինքնությունը Ձեր արվեստագետական աշխատանքում, և ինչպե՞ս է այն ազդում օպերային դերերի Ձեր մեկնաբանության վրա:
Իմ հայկական ինքնությունը անբաժանելի մասն է այն բանից, ինչ ես եմ որպես արվեստագետ: Այն ինձ տալիս է գեղարվեստական խորություն, պատմություն պատմելու հետ կապ և ներքին ուժ, որը ես բերում եմ իմ կողմից կատարվող յուրաքանչյուր դերի մեջ: Կրելով այն մշակույթը, որում երաժշտությունն ու բանաստեղծությունը այնքան խորապես են գնահատվում, ես հաճախ հենվում եմ այդ էմոցիոնալ արմատների վրա՝ հատկապես մեկնաբանելիս դերեր, որոնք պահանջում են տառապանքի, սիրո և զոհողության խորը ըմբռնում: Լինի դա Չո-Չո Սանը, Տոսկան, թե Տատյանան, իմ մեկնաբանության մեջ միշտ կա իմ հայկական հոգու մի մասը:
Գերմանա-հայկական մշակութային հարաբերությունները վերջին տարիներին աճել են: Տեսնո՞ւմ եք Ձեզ արդյոք որպես մշակութային դեսպան երկու երկրների միջև: Կա՞ն որևէ հատուկ ծրագրեր կամ համագործակցություններ, որոնցում կցանկանայիք ներգրավվել:
Այո, ես զգում եմ պատասխանատվություն՝ և նաև հպարտություն՝ լինելով մշակութային կամուրջ Հայաստանի և Գերմանիայի միջև: Ես փորձում եմ Հայաստանի ոգին ինձ հետ տանել յուրաքանչյուր բեմ, որտեղ երգում եմ, մինչդեռ նույն ժամանակ ընդունում եմ այն երկրների գեղարվեստական ավանդույթները, որտեղ աշխատում եմ: Իմ ամենամեծ ցանկությունն է տեսնել ավելի շատ համագործակցություն հայկական և գերմանական մշակութային հաստատությունների միջև: Ես կցանկանայի ներգրավված լինել ծրագրերում, որոնք հայ կոմպոզիտորներին կամ պատմությունները կներկայացնեն գերմանական հանդիսատեսին՝ կամ հակառակը: Ինձ համար մշակութային փոխանակումը միայն ներկայացուցչության մասին չէ, այլ մարդկանց միջև փոխըմբռնում և էմոցիոնալ արձագանք ստեղծելու մասին:
Ինչպե՞ս է Գերմանիայի օպերային աշխարհը տարբերվում Հայաստանի օպերային աշխարհից: Կա՞ն գերմանական օպերային մշակույթի կողմեր, որոնք Դուք հատկապես գնահատում եք, կամ հայկական երաժշտական ավանդույթի տարրեր, որոնք կցանկանայիք ավելի շատ տեսնել ներկայացված Գերմանիայում:
Գերմանիան ունի եզակիորեն հարուստ օպերային ենթակառուցվածք՝ մեծ պետական թատրոններից մինչև ավելի փոքր տարածաշրջանային տներ: Հասարակության մեջ կա դասական երաժշտության խորը գնահատանք, և օպերան ինստիտուցիոնալ աջակցություն է ստանում այնպես, որ թույլ է տալիս արվեստագետներին աճել և փորձարկել: Հայաստանում, թեև օպերային ավանդույթը ուժեղ է, ռեսուրսները ավելի սահմանափակ են: Բայց հայ կատարողների էմոցիոնալ անկեղծությունն ու բնական երաժշտականությունը իսկապես բացառիկ են: Ես կցանկանայի տեսնել Գերմանիայում ավելի շատ հայկական ռեպերտուար կամ ազդեցություններ՝ լինի դա հյուրախաղ-ներկայացումների, համերգների կամ համագործակցությունների տեսքով: Հայկական երաժշտությունն այնքան շատ գեղեցկություն ունի առաջարկելու:
Ի՞նչ խորհուրդ կտայիք երիտասարդ հայ երգիչներին, որոնք ձգտում են միջազգային կարիերայի: Որո՞նք են ամենակարևոր դասերը, որ Դուք սովորել եք Ձեր սեփական ճանապարհին:
Հավատացե՛ք ինքներդ Ձեզ, բայց նաև պատրաստ եղեք շատ աշխատելու, մնալու համեստ և շարունակելու սովորել: Օպերային աշխարհը պահանջում է ոչ միայն տաղանդ, այլև կարգապահություն, դիմակայություն և համբերություն: Մի՛ վախեցեք լքել Ձեր հարմարավետության գոտին: Ուսումնասիրե՛ք, ռիսկի՛ գնացեք և բա՛ց եղեք սովորելու յուրաքանչյուր մշակույթից և փորձառությունից: Միևնույն ժամանակ, երբեք մի՛ մոռացեք, թե որտեղից եք: Ձեր արմատները միշտ կտան Ձեզ ուժ և իսկություն: Ամենամեծ դասերից մեկը, որ ես սովորել եմ, այն է, որ հաջողությունը գծային չէ: Կան վերելքի և անկման պահեր, բայց կարևոր է մնալ հավատարիմ Ձեր ձայնին՝ և՛ երաժշտականորեն, և՛ անձնապես:
Հարցազրույցը վարել է Սիրարփի Մովսիսյանը